Egzamin z języka polskiego składa się z pięciu części. Niektóre z nich są stosunkowo łatwe dla zdających (na przykład, rozumienie ze słuchu na poziomie B1). Natomiast inne części, jak poprawność gramatyczna czy pisanie, zwykle stanowią duże wyzwanie dla zdających. Jaka jest struktura egzaminów z języka polskiego oraz na co warto zwrócić uwagę, wyjaśniamy w dzisiejszym artykule.
Z jakich części składa się egzamin państwowy?
Egzamin państwowy z języka polskiego składa się z pięciu części: rozumienie ze słuchu, rozumienie tekstów pisanych, poprawność gramatyczna, pisanie i mówienie. Taka struktura obowiązuje na wszystkich poziomach. Różnice między niższymi a wyższymi poziomami polegają na trudności i formie zadań oraz czasie ich wykonywania. Dzisiaj przyjrzymy się szczegółowo strukturze egzaminów na B1, gdyż są one wybierane najczęściej.
Jak wygląda rozumienie ze słuchu?
Rozumienie ze słuchu to pierwszy blok egzaminacyjny. Na poziomie B1 składa się z pięciu zadań, a całość trwa około 30 minut. Zadania polegają na odsłuchaniu krótkich nagrań audio i wybraniu odpowiedzi na ich temat. W większości przypadków zdający, którzy już dłuższy czas mieszkają w Polsce, oceniają tę część jako stosunkowo łatwą. Dlaczego? Chodzi o tematykę egzaminu na B1. Nie dotyczy ona trudnych tematów społecznych, w porównaniu do wyższych poziomów, tylko życia codziennego, zakupów, rutynowych sytuacji życiowych. Tak więc przygotowanie się do tej części dla kogoś, kto w Polsce mieszka i tego typu sytuacje ma notorycznie, zazwyczaj nie sprawia trudności. Jednak żeby nie ryzykować, zawsze z naszymi uczniami sprawdzamy ich poziom rozumienia ze słuchu i ciągle ćwiczymy, żeby na teście nie pojawiło się żadnego problemu. Sprawdzić swoje siły można na oficjalnej stronie egzaminu państwowego. Mają tam zarówno przykładowe testy, jak i testy z poprzednich lat z audio i transkrypcją nagrań.
Rozumienie tekstów pisanych: na co zwrócić uwagę?
Kolejną częścią jest rozumienie tekstów pisanych, które sprawdza umiejętność czytania ze zrozumieniem. Ta część trwa około 40 minut i zawiera 5 zadań – mini-tekstów, do których są zadania na „prawda czy fałsz”, „o czym informuje ten tekst”, „dobierz tytuł do każdego tekstu” oraz inne zadania sprawdzające umiejętność rozumienia tekstów. Ta część wydaje się być niezbyt trudna, aczkolwiek jest jedna pułapka. Chodzi o czas przeznaczony na zrobienie wszystkich zadań. Owszem, łatwo jest zrobić te zadania, jeżeli masz 1-2 godziny czasu, jednak średni czas na zrobienie każdego zadania powinien wynosić 8 minut. Właśnie tu pojawia się problem: trzeba potrafić przeczytać i wykonać te zadania dość szybko, gdyż może po prostu zabraknąć czasu, mimo że teksty nie będą trudne. Dlatego z uczniami nadrabiamy braki w słownictwie (żeby usprawnić wykonywanie takich zadań), a na etapie końcowym ćwiczymy robienie ich na czas.
Poprawność gramatyczna, pisanie, mówienie: co jest trudniejsze?
Każda z tych części ma swoje niuanse, na które warto zwrócić uwagę. Na przykład, poprawność gramatyczna polega na wykonywaniu zadań na różne działy polskiej gramatyki. Przykładowe zadania to „wybierz odpowiednią formę słowa, napisz poprawną formę czasownika, przekształć zdanie” itd. Jest to taka część testu, którą trudno jest zdać bez szczegółowej znajomości polskiej gramatyki. Co roku pojawiają się tam takie tematy, jak:
• Odmiana rzeczowników, przymiotników, zaimków, przyimków
• Stopniowanie przymiotników i przysłówków
• Formy czasownika (aspekt, tryby, czasy)
• Zadania na dopasowanie spójników, przyimków i partykuł
Dlatego więc, jeśli ktoś nie zdaje testu na B1, bardzo często winą jest poprawność gramatyczna. Rozumienie ze słuchu oraz rozumienie tekstów można zdać z odrobiną szczęścia oraz poziomem zbliżonym do B1, natomiast gramatyki trzeba się nauczyć. Tym bardziej, że wpływa ona na kolejną i ostatnią pisemną część egzaminu certyfikatowego, czyli pisanie, które polega na napisaniu jednego dłuższego tekstu (około 170 słów) oraz krótkiego tekstu, na przykład ogłoszenia czy zaproszenia (30-40 słów). Na pisanie zdający mają 75 minut. Jest to zdecydowanie najtrudniejsza część testu w opinii naszych uczniów. Sprawdza ona zarówno zapas słownictwa i znajomość gramatyki, jak i kaligrafię (czy poprawnie piszemy polskie litery), a także płynność wypowiedzi pisemnej. Najskuteczniejszą metodą w nauce pisania jest poznawanie zasad ortografii, ciągła praktyka i pisanie wspólnie z nauczycielem, poznając metody pracy z tekstem. Trzeba brać pod uwagę, że jest to proces czasochłonny, aczkolwiek poprawia on ogólną znajomość języka i zdecydowanie warto nauczyć się pisać po polsku – nawet dla samego siebie.
Czy trudno jest zdać mówienie na egzaminie państwowym?
Część pisemna odbywa się pierwszego dnia egzaminacji (zazwyczaj jest to sobota). Następnego dnia odbywa się część „mówienie”, której trudność zależy od poziomu zdającego. Zadania wyglądają następująco:
• Opisz obrazek (trzeba opisać, co widzimy na pierwszym i drugim planie, szczegóły przedstawionej sytuacji)
• Monolog – prośba wypowiedzieć się na podany w zadaniu temat
• Sytuacja komunikacyjna – dialog z komisją
Taki rodzaj zadań pomaga poznać, jaki faktyczny poziom mówienia ma zdający. Dlatego więc w przygotowaniu się do tej części stawiamy na ciągłą praktykę mówienia (przeprowadzanie lekcji po polsku jest tylko jedną z nich). Pamiętajmy, że dla zaliczenia egzaminu należy uzyskać minimum 50% z każdej części. Dlatego więc warto przygotowywać się do egzaminu państwowego z języka polskiego ćwicząc zarówno czytanie, jak i pisanie, mówienie oraz znajomość gramatyki. Chcesz skutecznie przygotować się do egzaminu B1? Wypełnij nasz formularz zgłoszeniowy i pomożemy Ci to osiągnąć!